Reklam ve ölçüm amacıyla çerezler ve benzeri teknolojilerle veri toplamak istiyoruz. Bunlar yalnızca kabul ederseniz etkinleşir; kararınızı sayfanın altındaki Çerez tercihleri bağlantısından değiştirebilirsiniz. Ayrıntılar
Daveti kim yaptı, mekân ne kadar: hesabı kim ödemeli?
Can ve Elif bir uygulamada tanıştı. Daveti biri yaptı, mekânı o seçti, hesap geldi. Aynı 357 kişi altı senaryonun her biri için “sizce hesabı kim ödemeli?” ve “siz olsaydınız ne yapardınız?” sorularını cevapladı.
6Senaryo · davet eden × mekân
357Kişi · her senaryoda aynı
2Soru · norm ve kendi davranışı
Bulgu
“Davet eden öder” kuralı sadece erkekler için geçerli.
Daveti kadın yapsa ve pahalı mekânı kadın seçse bile “kadın ödemeli” diyen neredeyse çıkmadı; altı senaryodaki 2.142 cevabın yalnızca 11’i bu yöndeydi. Daveti erkek yaptığında ve mekân pahalılaştıkça “erkek ödemeli” diyenler artıyor; daveti kadın yaptığında cevap bölüşmeye kayıyor.
S1 / Sizce hesabı kim ödemeli?
Davet eden mi, cinsiyet mi?
“Erkek ödemeli” diyenlerin payı
Erkek davet ettiKadın davet etti
Kahve300 TL%46Bölüşme %54 · Kadın ödemeli %0%41Bölüşme %59 · Kadın ödemeli %0
Restoran1.500 TL%52Bölüşme %48 · Kadın ödemeli %0%36Bölüşme %64 · Kadın ödemeli %1
Fine dining5.000 TL%60Bölüşme %40 · Kadın ödemeli %0%31Bölüşme %67 · Kadın ödemeli %2
Her hücre bir senaryoyu gösteriyor: satırda mekân ve toplam hesap, sütunda daveti kimin yaptığı var. Büyük rakam o senaryoda “erkek ödemeli” diyenlerin payını, altındaki satır diğer cevapların payını gösteriyor. Aynı 357 kişi altı senaryoyu da cevapladı.
%2“Kadın ödemeli” diyenlerin payı hiçbir senaryoda bu oranı geçmiyor. Daveti kadın yapmış ve pahalı mekânı o seçmiş olsa bile sonuç değişmiyor.
Daveti erkek yaptığında “erkek ödemeli” diyenlerin payı kahvede %46, fine dining’de %60 oluyor. Daveti kadın yaptığında aynı mekânlarda bu pay %41 ve %31 oluyor ve fark bölüşmeye gidiyor. Kısacası pahalı yeri seçen erkek ödüyor, pahalı yeri seçen kadın bölüşüyor.
“Erkek ödemeli” cevabını en çok erkekler veriyor: erkek katılımcılarda bu pay %51, kadın katılımcılarda %37. Altı senaryonun ortalaması ise %44 oluyor.
S1 / Senaryo senaryo
Her senaryonun tam dağılımı
Dört seçenek, altı senaryo. Her mekân için solda erkeğin, sağda kadının davet ettiği senaryo var. İlk mekân açık; diğerlerini açarak karşılaştırın.
Fine dining · 5.000 TL
Erkek davet etti
Tek seçim · 357 kişi
Erkek ödemeli%60 · 213 kişi
Kadın ödemeli%0 · 0 kişi
Yarı yarıya bölüşmeliler%24 · 85 kişi
Herkes kendi yediğini ödemeli%17 · 59 kişi
Kadın davet etti
Tek seçim · 357 kişi
Erkek ödemeli%31 · 109 kişi
Kadın ödemeli%2 · 8 kişi
Yarı yarıya bölüşmeliler%43 · 155 kişi
Herkes kendi yediğini ödemeli%24 · 85 kişi
Restoran · 1.500 TL
Erkek davet etti
Tek seçim · 357 kişi
Erkek ödemeli%52 · 187 kişi
Kadın ödemeli%0 · 0 kişi
Yarı yarıya bölüşmeliler%38 · 137 kişi
Herkes kendi yediğini ödemeli%9 · 33 kişi
Kadın davet etti
Tek seçim · 357 kişi
Erkek ödemeli%36 · 128 kişi
Kadın ödemeli%1 · 2 kişi
Yarı yarıya bölüşmeliler%47 · 168 kişi
Herkes kendi yediğini ödemeli%17 · 59 kişi
Kahve · 300 TL
Erkek davet etti
Tek seçim · 357 kişi
Erkek ödemeli%46 · 166 kişi
Kadın ödemeli%0 · 0 kişi
Yarı yarıya bölüşmeliler%41 · 145 kişi
Herkes kendi yediğini ödemeli%13 · 46 kişi
Kadın davet etti
Tek seçim · 357 kişi
Erkek ödemeli%41 · 147 kişi
Kadın ödemeli%0 · 1 kişi
Yarı yarıya bölüşmeliler%44 · 156 kişi
Herkes kendi yediğini ödemeli%15 · 53 kişi
S2 / Siz olsaydınız ne yapardınız?
Norm başka, davranış başka
Bu soruda herkes kendi cinsiyetinden olan karakterin yerine geçti ve ne yapacağını söyledi. Aşağıdaki oranlar altı senaryonun ortalamasını gösteriyor.
Kadınlar
Hesabın tamamını öderdim%6 · 11 kişi
Bölüşmeyi teklif ederdim%84 · 140 kişi
Karşı tarafın ödemesini beklerdim%10 · 17 kişi
Erkekler
Hesabın tamamını öderdim%33 · 62 kişi
Bölüşmeyi teklif ederdim%64 · 122 kişi
Karşı tarafın ödemesini beklerdim%3 · 6 kişi
Norm ile davranış birbirinden ayrılıyor: “erkek ödemeli” diyen kadınların büyük çoğunluğu, kendisi olsa bölüşmeyi teklif edeceğini söylüyor. Kadınların cevabı mekâna ve davet edene göre değişmiyor; erkeklerin cevabı ise pahalı mekânda tamamını ödemeye kayıyor.
Kırılımlar
Cinsiyet, yaş, SES ve tercih tipine göre
Erkek davet etti, restoran 1.500 TL: hesabı kim ödemeli?
Cinsiyet
Cinsiyet
Kişi
Erkek ödemeli
Kadın ödemeli
Yarı yarıya bölüşmeliler
Herkes kendi yediğini ödemeli
Kadın
167
%44
%0
%47
%8
Erkek
190
%59
%0
%31
%10
Yaş
Yaş
Kişi
Erkek ödemeli
Kadın ödemeli
Yarı yarıya bölüşmeliler
Herkes kendi yediğini ödemeli
18–24
107
%50
%0
%42
%7
25–34
138
%51
%0
%39
%10
35–44
112
%56
%0
%34
%10
SES
SES
Kişi
Erkek ödemeli
Kadın ödemeli
Yarı yarıya bölüşmeliler
Herkes kendi yediğini ödemeli
A
75
%59
%0
%27
%15
B
65
%49
%0
%45
%6
C1
107
%53
%0
%41
%6
C2
110
%49
%0
%40
%11
Tercih tipi
Tercih tipi
Kişi
Erkek ödemeli
Kadın ödemeli
Yarı yarıya bölüşmeliler
Herkes kendi yediğini ödemeli
Eşitlikçi
131
%25
%0
%70
%5
Gelenekçi
114
%66
%0
%22
%12
Gösterişçi
112
%71
%0
%18
%12
Kadın davet etti, restoran 1.500 TL: hesabı kim ödemeli?
Cinsiyet
Cinsiyet
Kişi
Erkek ödemeli
Kadın ödemeli
Yarı yarıya bölüşmeliler
Herkes kendi yediğini ödemeli
Kadın
167
%29
%1
%54
%15
Erkek
190
%42
%0
%41
%18
Yaş
Yaş
Kişi
Erkek ödemeli
Kadın ödemeli
Yarı yarıya bölüşmeliler
Herkes kendi yediğini ödemeli
18–24
107
%36
%0
%49
%16
25–34
138
%35
%1
%46
%18
35–44
112
%38
%1
%46
%15
SES
SES
Kişi
Erkek ödemeli
Kadın ödemeli
Yarı yarıya bölüşmeliler
Herkes kendi yediğini ödemeli
A
75
%60
%1
%36
%3
B
65
%29
%2
%55
%14
C1
107
%26
%0
%55
%19
C2
110
%33
%0
%42
%25
Tercih tipi
Tercih tipi
Kişi
Erkek ödemeli
Kadın ödemeli
Yarı yarıya bölüşmeliler
Herkes kendi yediğini ödemeli
Eşitlikçi
131
%13
%0
%65
%22
Gelenekçi
114
%39
%0
%41
%19
Gösterişçi
112
%59
%2
%32
%7
Erkek davet etti, fine dining 5.000 TL: hesabı kim ödemeli?
Cinsiyet
Cinsiyet
Kişi
Erkek ödemeli
Kadın ödemeli
Yarı yarıya bölüşmeliler
Herkes kendi yediğini ödemeli
Kadın
167
%57
%0
%25
%17
Erkek
190
%62
%0
%23
%16
Yaş
Yaş
Kişi
Erkek ödemeli
Kadın ödemeli
Yarı yarıya bölüşmeliler
Herkes kendi yediğini ödemeli
18–24
107
%67
%0
%20
%13
25–34
138
%54
%0
%28
%19
35–44
112
%60
%0
%23
%17
SES
SES
Kişi
Erkek ödemeli
Kadın ödemeli
Yarı yarıya bölüşmeliler
Herkes kendi yediğini ödemeli
A
75
%56
%0
%35
%9
B
65
%54
%0
%28
%18
C1
107
%65
%0
%23
%11
C2
110
%60
%0
%15
%25
Tercih tipi
Tercih tipi
Kişi
Erkek ödemeli
Kadın ödemeli
Yarı yarıya bölüşmeliler
Herkes kendi yediğini ödemeli
Eşitlikçi
131
%48
%0
%37
%15
Gelenekçi
114
%69
%0
%10
%21
Gösterişçi
112
%63
%0
%23
%13
Erkek davet etti, restoran 1.500 TL: siz olsaydınız?
Cinsiyet
Cinsiyet
Kişi
Hesabın tamamını öderdim
Bölüşmeyi teklif ederdim
Karşı tarafın ödemesini beklerdim
Kadın
167
%5
%83
%11
Erkek
190
%33
%65
%2
Yaş
Yaş
Kişi
Hesabın tamamını öderdim
Bölüşmeyi teklif ederdim
Karşı tarafın ödemesini beklerdim
18–24
107
%9
%80
%10
25–34
138
%28
%67
%5
35–44
112
%21
%75
%4
SES
SES
Kişi
Hesabın tamamını öderdim
Bölüşmeyi teklif ederdim
Karşı tarafın ödemesini beklerdim
A
75
%43
%55
%3
B
65
%14
%83
%3
C1
107
%12
%81
%7
C2
110
%15
%74
%11
Tercih tipi
Tercih tipi
Kişi
Hesabın tamamını öderdim
Bölüşmeyi teklif ederdim
Karşı tarafın ödemesini beklerdim
Eşitlikçi
131
%14
%79
%7
Gelenekçi
114
%18
%78
%4
Gösterişçi
112
%29
%63
%8
Yöntem ve okuma notları
Panel
18–44 yaş, bekâr ya da boşanmış 500 kişilik sentetik panel. Yaş bantları 35 / 40 / 25, cinsiyet 50 / 50 olarak kotalandı; şehir, eğitim ve gelir doğal dağılımda bırakıldı. Panel Türkiye’deki bekârları temsil etmez; bulgular kesitler arasındaki farklara dayanır.
Neden SES A–C2?
D ve E gruplarındaki kişiler fiyat sorularında tutarsız cevap verdi ve büyük bölümü hiç ilk buluşmaya çıkmamıştı. Raporlanan tüm oranlar A–C2 grubundaki 357 kişiye dayanır; SES kırılımındaki fiyat eğimi tam paneli kullanır.
Senaryolar ve kollar
Altı buluşma senaryosu ve hesaptaki üç davranış ayrı anketler olarak aynı kişilere soruldu. Her kişi her soruyu bir kez cevapladı. Senaryo hücreleri arasındaki farklar aynı kişilerin cevaplarındaki değişimdir.
Detaylı kırılımları ve sonuçların tamamını görmek isterseniz [email protected] adresine yazabilirsiniz.